Reporter: Albert Hendriks - Friesland Holland Nieuwsdienst - www.frieslandhollandnieuws.nl

Leeuwarden (Ljouwert): De stad van Oranje Nassau en Mata Hari

Leeuwarden (NL) - Leeuwarden, sinds 750 op de kaart, is ontstaan uit drie terpen in de monding van de riviertjes Ee en het Vliet. De nu bijna 100.000 inwoners tellende HBO-stad was o.a. de thuisbasis van de wereldberoemde spionne Mata Hari en de Friese Oranje Nassaus.



Residentie Duitse hertog
Eind 15-de eeuw kwam de Duitse hertog Albrecht van Saksen naar Friesland en resideerde in Leeuwarden, sinds 1504 de hoofdstad van Friesland. De heerschappij van de hertogen van Saksen duurde van 1498 tot 1515.

De Friese Nassaus en het Stadhouderlijk Hof
Leeuwarden is eeuwenlang de residentie van Nassause stadhouders geweest. Hotel Het Stadhouderlijk Hof, in het centrum van Leeuwarden, werd in 1587 door de Staten van Friesland aangekocht voor de eerste Friese stadhouder, Willem Lodewijk van Nassau Dietz. Hij, “Us Heit”, Fries voor onze vader, leefde van 1560 tot 1620 en was getrouwd met Anna van Oranje. Zij was een zuster van Maurits, de zoon van Willem van Oranje.
Alle Friese representanten van het Hollandse vorstenshuis hebben in het Stadhouderlijk Hof gewoond.
In 1971 kocht de gemeente Leeuwarden het koninklijk paleis van de toenmalige Koningin Juliana, de grootmoeder van kroonprins Willem Alexander. Bij de verkoop werd door de vorstin bepaald dat de benedenverdieping in de oorspronkelijke staat zou worden gehandhaafd. Deze afspraak is Leeuwarden tot op heden nagekomen, al is het sinds 1996 een chique hotel waar monarchisten en republikeinen onder één dak genieten van een vorstelijk nachtrust.
Een ander vorstelijk onderkomen was het nabije Princessehof, nu het nationaal keramiekmuseum. Het achter het Stadhouderlijk Hof en Princessehof gelegen park, de Prinsentuin, was ooit paleistuin. Al wandelend door het romantische park komt de aan de Noorder stadsgracht gelegen scheve toren, de Oldehove (1529), in beeld. De laatste rustplaats van de Friese Nassaus is de beroemde Grote Kerk, bereikbaar via de Grote Kerkstraat tussen de Oldehove en de kerk. In het Fries Museum hangen portretten van de “vorsten” van Friesland.

Prinsentuin, paleistuin
De Prinsentuin is in de Gouden Eeuw, de 17-de eeuw, door de stadhouderlijke familie gesticht en is aan het begin van de negentiende eeuw door de koninklijke familie geschonken aan de inwoners van Leeuwarden. Sinds het eind van de achttiende eeuw is de Prinsentuin een openbaar stadspark. Hiermee is het park het oudste in zijn soort van Nederland. Er staat een ‘orkestschelp’ (muziektent) in de Prinsentuin uit 1881. Verder heeft de Prinsentuin een etablissement waar gegeten en gedronken kan worden, genaamd ‘De Koperen Tuin’. Dit etablissement is genoemd naar de roman van de schrijver Simon Vestdijk.

De scheve Oldehove
Het Italiaanse Pisa heeft een scheve toren, maar Leeuwarden ook. In 1529 werd begonnen met de bouw van de toren. Toen de bouwers op tien meter hoogte waren, zakte de toren naar één zijde. De bouwmeester, Jacob van Aaken, besloot dit te corrigeren door loodrecht verder te gaan, zodat er een knik in het bouwwerk ontstond. De in aanbouw zijnde toren bleef zakken. In 1531 stierf Van Aaken. Van verdriet, zo wil de overlevering. Het stadsbestuur wilde koste wat kost een grote hoge toren, dus werd de bouw voortgezet. In 1533, toen de tweede trans klaar was, kwam men tot de conclusie dat doorgaan echt geen zin had. De bouw werd stopgezet.
In 1595 werd de naastliggende oude Sint Vitus-kerk afgebroken. Wat is blijven staan is dus de scheefgezakte en nooit voltooide 40 meter hoge toren met zijn 183 treden die in de zomer voor het publiek opengesteld is.

De Waag en de Beurs
De Waag is in 1595 tot stand gekomen en was tot 1884 het centrum van de boter- en kaashandel. Hierna werd de handel voortgezet in de zogenaamde Beurs, nu bibliotheek en ANWB-kantoor.

Marijke Meu
Leeuwarden heeft een aantal musea die het bezoeken waard zijn: het Fries Museum met Kanselarij, het Fries Natuurmuseum en het nationaal keramiekmuseum Princessehof. In het Princessehof leefde in het midden van de 18e eeuw prinses Maria Louise van Hessen-Kassel, de weduwe van stadhouder Johan Willem Friso. In Friesland noemde men haar ‘Marijke Meu’ (Tante Marijke).

Gezellig centrum
Het centrum van Leeuwarden wordt gekenmerkt door vele monumentale panden, winkels en horecabedrijven met gezellige terrasjes. Van de vele stegen is de Nieuwesteeg de meest nostalgische. In dit winkelstraatje oefenen enkele ambachtslieden hun vak uit.