Albert Hendriks 4 april 2013 www.frieslandholland.nl

Rembrandtroute: kunst- en cultuurhistorie op de Friese klei

Saskia Uylenburgh, de rechterhand van Rembrandt

LEEUWARDEN (NL) – Leeuwarden, Sint Annaparochie en Franeker zijn drie Noord-Friese plaatsen die een grote rol speelden in het leven van Saskia Uylenburgh (Leeuwarden, 2 augustus 1612 - Amsterdam, 14 juni 1642) en de wereldberoemde kunstschilder Rembrandt van Rijn (Leiden, 15 juli 1606 of 1607 - Amsterdam, 4 oktober 1669). Zij trouwden 22 juni 1634 in de kerk, daar waar nu de Van Harenskerk in Sint Annaparochie staat. Maar dat is niet zo spannend als de connecties die de vermogende Leeuwarder familie Uylenburgh had, bijvoorbeeld met de Oranjes en de Amsterdamse kunstwereld.

Saskia’s vader was in 1584 als rechtsgeleerde bij prins Willem van Oranje toen hij in de Prinsenhof in Delft werd vermoord. Het huis van Saskia’s ouders, Ossekop 11 in Leeuwarden, biedt ook in de 21-ste eeuw onderdak aan juristen, namelijk aan de bekende strafpleiters Wim en Hans Anker.

Rembrandt Van Harenskerk
 Bezoektip: Sint Annaparochie. Rembrandt schildert  Saskia voor de Van Harenskerk in Sint Annaparochie.

Sfeer-van-weleer-arrangementen
Het bureau voor toerisme van Fryslân, Friesland Holland, creëerde een driedaags fiets- en autoarrangement om de sporen van Saskia en Rembrandt in het noorden van de provincie Fryslân te kunnen volgen: www.rembrandtroute.nl
In het kader van dit bijzondere sfeer-van-weleer-arrangement brengt men de eerste nacht door in de meer dan twee eeuwen oude Stadsherberg van Franeker, dit op basis van half pension, dus inclusief een diner op de dag van aankomst. Het Planetarium van Eise Eisinga (1774-1781), het tegenoverliggende schitterende stadhuis (1591-1594), de voormalige universiteit (1585) en talrijke andere zeer bezienswaardige monumenten bevinden zich op loopafstand van uw historische hotel.

De tweede dag dat men in Friesland is, fietst of rijdt men van Franeker, via St. Annaparochie en Bartlehiem naar een prachtig charmehotel in hartje Leeuwarden. In het oude centrum van de Friese hoofdstad en Nassau-stad kan men aan de hand van een wandelkaart ongestoord fantaseren over het leven van de familie Uylenburgh en wandelingen van Saskia en Rembrandt van de Ossekop, langs de grachten en door de Grote Kerkstraat naar de dikke, scheve en kromme Oldehove, de toren die een Martinitoren (Groningen) moest worden, maar niet werd. Voor een vergaande kennismaking met de historie van stad en ommeland en met de Uylenburghs zijn het nieuwe Fries Museum aan het Wilhelminaplein en paleis- en kermamiekmuseum Prinsessehof in de Grote Kerkstraat een must.

Van Harenskerk

Van Harenskerk

Bezoektip: Van Harenskerk. De huidige Van Harenskerk in Sint Annaparochie dateert van 1682 en werd als zogenaamde “centraalbouw” gerealisiseerd onder leiding van grietman (burgemeester) Willem van Haren (1627-1708). Op deze locatie werd in 1508 eerst een kerk van hout met een dak van stro gebouwd. Dit bouwwerk werd rond 1528 vervangen door een stenen versie met een uivormige torenspits. In die kerk trad Saskia Uylenburgh 22 juni 1634 in het huwelijk met Rembrandt van Rijn.

Voor auto- en motorrijders eindigt de Tour d’Amour van Saskia en Rembrandt in Leeuwarden. Fietsers rijden de derde dag via de zuidelijke route terug naar startplaats Franeker, waar op de dag van aankomst, dag 1, de auto werd geparkeerd.

Friese Elfsteden en Waddenland
Toen Rembrandt Saskia leerde kennen, in de 17-de eeuw, bestonden de Friese Elfsteden (1118-1456) en de Elfstedentocht op de schaats ook al. Om de fietstocht zo aantrekkelijk mogelijk te maken, worden boekers van het Rembrandroute fietsarrangement ook een stukje langs de fameuze schaatsroute geleid, inclusief een bezoekje aan het wereldwijd bekende Elfstedenbruggetje van Bartlehiem.
Onderweg kan men ook genieten van romantische terpdorpen, hun verborgen schatten en het Waddenland (gemeente Het Bildt) dat Rembrandt tijdens één van zijn wandelingen met Saskia schetste.

Stadhuis Franeker Planetarium Franeker

Bezoektip: Stadhuis. Het stadhuis van Franeker werd tussen 1591 en 1594 in de Friese renaissancestijl gebouwd en was tamelijk nieuw toen Saskia in de toenmalige universiteitsstad werkzaam was als hulp in de huishouding van de Poolse hoogleraar Maccovius.

Saskia Uylenburgh
Saskia Uylenburgh (ook wel ‘Van Uylenburgh’) werd 2 augustus 1612 gedoopt in de Grote Kerk in Leeuwarden als een van de acht kinderen van de jurist Rombertus Uylenburgh en Sjoukje Ozinga, Ossekop 11 in Leeuwarden. Bij haar geboortehuis, nu het kantoor van het bekende Friese advocatenduo Hans en Wim Anker, staat een plaquette.

Rechtsgeleerde Uylenburgh was een van de felle voorstanders van de oprichting van een eigen, Friese universiteit in Franeker. De Universiteit van Franeker of Academie van Friesland (Latijn: Academia Franekerensis) werd in 1585 opgericht door de Staten van Friesland (tot 1604 tevens het curatorium). De Friese stadhouder Willem Lodewijk was ook een groot voorstander van de oprichting, waartoe in 1584 besloten werd. Rombertus Uylenburgh, toen ook burgemeester van Leeuwarden en afgezant van Friesland in Den Haag, zou op 10 juli 1584, de dag van de aanslag in Delft op Willem van Oranje, hebben onderhandeld over de oprichting. De Friezen wilden een eigen academie omdat het goedkoper was dan studeren in Leiden; de ouders beter op het gedrag van hun kinderen konden letten; het was goed was voor de ontwikkeling van de bevolking en het geld dat de studenten zouden uitgeven dan in de provincie zou blijven.