Journalist Albert Hendriks volgt spoor Willem van Oranje:

Friese connecties in Willemstad aan Hollandsch Diep

Bastion Friesland en Menno van Coehoorn in Brabantse vesting

WILLEMSTAD (NL) – Willem van Oranje gaf in 1583 de opdracht een vestingstad aan het Hollandsch Diep te bouwen: Ruigenhil. Dit was eerst een polder, drooggelegd in 1564, met een boerendorpje. Toen in 1568 de opstand tegen de Spanjaarden begon, bleek Ruigenhil heel strategisch te liggen.

Foto’s: Willemstad heeft wel wat van het kleinste stadje ter wereld, het Friese Sloten (www.gaasterlandtouristinformation.nl). Het heeft er alle schijn van dat de Friese vestingbouwer Menno van Coehoorn, die korte tijd dicht bij Sloten woonde (in slot Meerestein in Wijckel), een duidelijk stempel op Willemstad heeft gedrukt.

Het Hollands Diep was een belangrijke vaarweg tussen Zeeland en Holland en Brabant. Daarom liet Willem van Oranje het dorpje veranderen in een moeilijk te nemen vesting met een klassieke verdedigingsgordel: een gracht, twee bastions aan de buitenkant van de dijk (bastions Gelderland en Groningen) en vijf bastions landwinwaarts (genaamd Holland, Zeeland, Utrecht, Friesland en Overijssel), een gracht, een land- en een waterpoort. Willem van Oranje zou de oplevering in 1585 niet meer meemaken: hij werd een jaar eerder in Delft vermoord. Zijn zoon prins Maurits nam zijn taken met veel verve over. Ter nagedachtenis aan zijn vader werd de poldervesting naar hem vernoemd. Willemstad heeft eeuwenlang een grote rol gespeeld in de verdediging van de gewesten Holland en Zeeland en de aldaar gevestigde handelssteden.

Menno van Coehoorn
De vorm van Willemstad is sinds de Tachtigjarige Oorlog niet veranderd, al heeft de Friese fortificatiespecialist Menno baron van Coehoorn (1641-1704) er wel flink aan gesleuteld. Deze internationaal vermaarde vestingdeskundige werd in 1695, tien jaar nadat in Leeuwarden een kritisch boek over vestingbouw van hem verscheen, benoemd tot hoofd van de Nederlandse fortificatiedienst. Hij voerde het Nieuw-Nederlandse verdedigingsstelsel in. Ook de verdediging van Willemstad werd gemoderniseerd. In 1704 kwam de generaal te overlijden. Zijn praalgraf bevindt zich in de kerk van Wijckel in het Friese Gaasterland waar van Coehoorn een slot bezat.

BastionFriesland-Willemstad
BastionFriesland-Willemstad

Foto’s: Bastion Friesland in de vesting Willemstad, een creatie van de generaal Menno van Coehoorn die in 1704 in de kerk van Wijckel werd begraven.

Oranje tegen Spanje
De Tachtigjarige Oorlog begon in 1572 toen Holland en Zeeland in het geweer kwamen tegen de Spaanse koning Filips II die de Nederlanden (ongeveer de huidige Benelux – België, Nederland, Luxemburg) via zijn vader Karel V verwierf. De Spaanse koning wilde paal en perk stellen aan de gangbare rechten en vrijheden in de Nederlanden. Het protestantse geloof, dat in de Nederlanden veel aanhangers had, wilde hij verbieden. De rijke gewesten Holland en Zeeland startten een groots verzet — met wisselend succes — dat tachtig jaar zou duren. Holland en Zeeland hoefden het vuile werk niet alleen op te knappen, want dank zij de totstandkoming van de Unie van Utrecht in 1579 kregen zij hulp van de zeven in de noordelijke helft van de Nederlanden gelegen gewesten en een aantal steden. De samenwerking tussen de zeven provincies kreeg tussen 1588 en 1590 ook een bestuurlijk vervolg in de vorm van een statenbond: de Republiek der Verenigde Nederlanden.

Info Willemstad: www.oranjenassau.info
www.willemstadtoerisme.nl
Info Menno van Coehoorn: www.friesland-holland-nieuws.nl/rubrieken/Historie.html
www.coehoorn.nl
www.praalgraf.nl
Info Wijckel en Van Coehoorn’s praalgraf: www.gaasterlandtouristinformation.nl